ΟΑνδρέας Μέρσιν βρίσκεται στο ΜΙΤ από 28 χρόνων και σήμερα, στα 36 του, διευθύνει την ομάδα «έξυπνων υλικών» (smart materials) του φημισμένου ιδρύματος. Τελειώνοντας το λύκειο στην Ελλάδα, έφυγε στην αρχή για τη Βρετανία, όπου πήρε το πρώτο του μάστερ στη Θεωρητική Φυσική και Κοσμολογία, και έπειτα για τις Ηνωμένες Πολιτείες όπου το 2000 πήρε το δεύτερο μάστερ στην Κβαντική Βιοφυσική, υπό την επίβλεψη του Δημήτρη Νανόπουλου. «Ο Δημήτρης είχε αυτή την ιδιοφυΐα του εξαιρετικού δασκάλου, ο οποίος όμως ταυτόχρονα με άφηνε να κάνω τα πράγματα που ήθελα». Ετσι, ο Ανδρέας Μέρσιν έκτοτε αφοσιώνεται στον λαβυρινθώδη τομέα της βιομιμητικής, προσπαθώντας να αναπτύξει περίτεχνες συσκευές οι οποίες μιμούνται λειτουργίες της φύσης. Το πιο πρόσφατο επίτευγμά του το διαβάσαμε στον διεθνή Τύπο πριν από περίπου έναν χρόνο: είναι η περίφημη ηλεκτρονική «μύτη» η οποία, μιμούμενη και πολλαπλασιάζοντας την όσφρηση του σκύλου, θα μπορεί να «ανιχνεύει» στο σώμα μας διάφορες μορφές καρκίνου. Αυτόν τον καιρό βρίσκεται στο στάδιο τελειοποίησής της.
Τον συναντήσαμε πρώτα στο εργαστήριό του, όπου μας κάλεσε για να μας δείξει τα παιχνίδια, τα «toys» με τα οποία ασχολείται η ομάδα του αυτήν την περίοδο. Στην ξενάγηση που μας έκανε έπειτα σε όλα τα τμήματα και τα εργαστήρια του ΜΙΤ καταλάβαμε ότι είναι ίσως ο πιο γνωστός ερευνητής στους κύκλους του πανεπιστημίου, αφού οι περισσότεροι φοιτητές που συναντούσαμε, από οποιαδήποτε σχολή, τον χαιρετούσαν, συνήθως με μια μικρή υπόκλιση.
Ξέρουμε ότι εδώ στο εργαστήριό σας έχετε προχωρήσει πολύ την έρευνα σχετικά με τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης και το πώς μπορεί αυτή να «ελεγχθεί» για την παραγωγή ενέργειας. «Οντως. Και μπορεί στον κόσμο να μην ακούγεται τόσο εντυπωσιακό όσο η “μύτη” που δημιουργούμε, αλλά σκεφτείτε ότι θα μπορούν να κατασκευαστούν απλά και φθηνά φωτοβολταϊκά από φυτά προσβάσιμα σε όλους!».
Πιστεύετε ότι οι λύσεις βρίσκονται στις λειτουργίες της φύσης και ότι απλώς απομένει να τις καταλάβουμε και να τις μετατρέψουμε σε συσκευές καθημερινής χρήσης; «Κοιτάξτε, το καλύτερο “όργανο” που έχει υπάρξει ποτέ είναι το κορμί μας. Η φύση είναι απίστευτη, και γι’ αυτό βιολογία και τεχνολογία έχουν αρχίσει ήδη να γίνονται ένα πράγμα. Με την ευκαιρία, να σας ενημερώσω για κάτι καινούργιο, το οποίο εφαρμόζεται από μια ομάδα εδώ και θα το χρησιμοποιήσω για την επόμενη έρευνά μου. Στο MIT μερικοί έχουν κάτι που μοιάζει με τατουάζ, το οποίο, όμως, στην πραγματικότητα είναι διάφορα ηλεκτρόδια κολλημένα επάνω στο δέρμα, τα οποία καταγράφουν στοιχεία από το σώμα τους. Καταγράφουν τα “σπιντόμετρα” και τα “θερμόμετρα” του σώματος. Θέλουμε, λοιπόν, να δημιουργήσουμε κάτι που να το φοράς και να σου δείχνει σε τι κατάσταση βρίσκεται το σώμα σου. Εγώ, ας πούμε, είμαι πολύ πιεσμένος με τον χρόνο και υπάρχουν ορισμένες στιγμές της ημέρας που το μυαλό μου μπορεί να εκτελέσει σωστά κάποιες συγκεκριμένες ενέργειες. Καθώς είμαι τόσο πιεσμένος με αυτά που κάνω, ξεχνάω να δω τι κάνει το σώμα μου, το οποίο δεν έχει κάποιον τρόπο να με “ειδοποιήσει” για την κατάστασή του».
Εννοείτε την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το σώμα μας τις στιγμές προτού αποσυντονιστεί και καταρρεύσει; «Η συγκεκριμένη έρευνα σε αυτό το πεδίο έχει προχωρήσει. Θα είναι κάτι σαν ρολόι το οποίο προσαρμόζεται στα δικά σου δεδομένα και θα σου λέει διάφορα πράγματα για σένα, ξεκινώντας από τις απλές δραστηριότητες, όπως, για παράδειγμα, ότι κάθεσαι πολλή ώρα στο γραφείο και πρέπει να κινηθείς λίγο. Θέλουμε, λοιπόν, να δημιουργήσουμε μια πολύ μικρή συσκευή την οποία θα φοράς και θα μετράει διάφορα στοιχεία στο σώμα σου. Ετσι, κάποτε θα μπορέσουμε να εντοπίσουμε ποιες είναι οι κατάλληλες στιγμές για να κάνουμε συγκεκριμένες δουλειές. Επίσης, θα πρέπει να συμμετέχεις και εσύ ο ίδιος και να δίνεις στοιχεία μόνος σου σε αυτή τη μικροσυσκευή. Την ώρα που δεν αισθάνεσαι καλά σωματικά ή πνευματικά, θα πατάς το κουμπί και αυτό θα καταγράφει τις παραμέτρους του οργανισμού σου, θα τις αποθηκεύει και την επόμενη φορά που θα πλησιάζεις στην ίδια κατάσταση, θα σε προειδοποιεί. Επίσης, θα μπορείς να προγραμματίζεις τη συσκευή ώστε να υπολογίζει τις παραμέτρους σου όταν νιώθεις σε πολύ καλή κατάσταση και δημιουργικός σωματικά ή πνευματικά, οπότε κάθε φορά που θα είσαι σε παρόμοια διάθεση θα σε ειδοποιεί».
Προσπαθούμε να φανταστούμε την εικόνα των ανθρώπων που θα συμπεριφέρονται με βάση αυτή τη συσκευή. «Νομίζω ότι αυτό θα είναι το επόμενο μεγάλο βήμα μετά τη δημιουργία του PC, διότι θα αρχίσουμε να αντιλαμβανόμαστε τι “λέει” το σώμα μας στο μυαλό μας. Κάθε στιγμή το κορμί “μιλάει” με το μυαλό, χωρίς όμως εμείς να το αντιλαμβανόμαστε. Θα αρχίσουμε έτσι να διαχειριζόμαστε τις εσωτερικές διαδικασίες του σώματός μας. Αυτό με ενδιαφέρει πάρα πολύ, επειδή έχει σχέση με το επόμενο πεδίο με το οποίο θέλω να ασχοληθώ και μπορεί να μοιάζει λίγο τρελό, αλλά γίνεται».
Η περιβόητη «μύτη» που δημιουργείτε εδώ στο εργαστήριο, η οποία θα ανιχνεύει διάφορες μορφές καρκίνου, πρέπει να σας αφαιρεί όλον τον χρόνο και όλη την ενέργεια. «Ασχολούμαστε ταυτόχρονα με πέντε-έξι πράγματα αυτόν τον καιρό. Αλλά αυτό που κάνω τώρα με τις “μύτες” οι οποίες μπορούν να διαγνώσουν τον καρκίνο είναι ένα από τα σημαντικότερα. Εχουμε φτιάξει τρία μηχανήματα τα οποία μπορούν να μυρίσουν καλύτερα από ό,τι μυρίζει ο σκύλος. Διάβασα μια μελέτη το 1994 για ένα τεριέ το οποίο είχαν εκπαιδεύσει να μυρίζει τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης. Τότε σκέφτηκα ότι αν μπορεί να το κάνει ένα σκυλί αυτό, εγώ μπορώ στο εργαστήριο να το κάνω καλύτερα. Ετσι φτιάξαμε αυτές τις τρεις “μύτες” και πλέον είμαστε ικανοί να αναγνωρίζουμε συγκεκριμένες μορφές καρκίνου 100 φορές καλύτερα από ό,τι το σκυλί!».
Δεν σας έχουν πλησιάσει ήδη εταιρείες οι οποίες «μυρίστηκαν» επιτυχία και δολάρια; «Οντως. Αλλά εγώ το ονειρεύομαι αλλιώς το πράγμα. Θέλω να τοποθετήσω 50.000 “μύτες” στα σπίτια, στα ταβάνια, όπως είναι οι αισθητήρες καπνού, και να μυρίζουν όλα τα μόνιμα μέλη του σπιτιού για να τα ειδοποιούν. Αυτό θέλω να κάνω – και θα το κάνω».
Ολα αυτά που κάνετε, πέρα από την απόλυτη επιθυμία για έρευνα και επιστήμη, έχετε καταλάβει από ποια ακριβώς εσωτερική ανάγκη σας πηγάζουν; «Κάποιος δημοσιογράφος είχε ρωτήσει τον Στιβ Τζομπς τι είναι αυτό που τελικά θέλει και τι επιδιώκει, και αυτός απάντησε: “Θέλω να στείλω ένα σήμα, ένα ντινγκ, στο Σύμπαν και αυτό να μου απαντήσει”. Αυτό θέλω και εγώ: Θέλω να στείλω ένα “ντινγκ” στη φύση και αυτή να μου απαντήσει».
*Απόσπασμα απο τη συνέντευξη που δημοσιεύθηκε στο BHMagazino στις 22 Ιανουαρίου 2012
